Futbol sharhida tajribali tomoshabin endi eʼtibor ham bermaydigan atamalar koʻp. Oʻyin bilan endi tanishayotgan boʻlsangiz, deyarli har qanday uchrashuvni kuzatish uchun ularning oʻntasini bilish kifoya. Quyida ular sodda tilda tushuntirilgan.

Ofsayd va kartochkalar

Sherigi toʻp uzatgan paytda oʻyinchi maydonning raqib yarmida boʻlib, raqib darvozasi chizigʻiga toʻpdan ham, raqibning oxiridan ikkinchi oʻyinchisidan ham yaqinroq tursa, u oʻyindan tashqari holatda, yaʼni ofsaydda hisoblanadi. Bunday holatda turishning oʻzi qoidabuzarlik emas. Oʻyin faqat shu futbolchi epizodga aralashgan taqdirdagina toʻxtatiladi.

Sariq kartochka — hakamning ogohlantirishi. Qizil kartochka oʻyinchi maydondan chetlatilganini bildiradi: uning oʻrniga boshqa futbolchi tushirilmaydi va jamoa kam tarkibda oʻynaydi. Bir oʻyinchi bitta uchrashuvda ikkinchi sariq kartochkani olsa, bu ham qizil kartochkaga aylanadi.

Zarbalar va oʻyinni qayta boshlash

Jarima toʻpi raqib qoidani buzganidan soʻng jamoa foydasiga belgilanadi. Toʻgʻridan-toʻgʻri jarima toʻpidan darhol gol urish mumkin. Erkin toʻpda, yaʼni bilvosita jarima toʻpida esa toʻp darvozaga kirishidan oldin yana bir oʻyinchiga tegishi shart.

Penalti jamoa oʻz jarima maydonchasi ichida boshqa joyda toʻgʻridan-toʻgʻri jarima toʻpi beriladigan qoidabuzarlikka yoʻl qoʻyganda belgilanadi. Zarba penalti nuqtasidan beriladi, darvozani esa faqat darvozabon himoya qiladi. Qolgan oʻyinchilar zarba berilguncha jarima maydonchasi tashqarisida turadi.

Toʻp himoyalanayotgan jamoa oʻyinchisiga oxirgi boʻlib tegib, gol boʻlmasdan darvoza chizigʻidan chiqib ketsa, hujum qilayotgan jamoaga burchak toʻpi beriladi. Toʻp yon chiziqdan chiqsa, oʻyin aut bilan qayta boshlanadi: toʻpni unga oxirgi boʻlib tekkan oʻyinchining raqiblari oʻyinga kiritadi.

Vaqt va gʻolibni aniqlash

Qoʻshib berilgan vaqtni hakam har bir taym oxirida qoʻshadi. U oʻyinchi almashtirish, jarohatlar va boshqa toʻxtashlarga ketgan vaqtning oʻrnini qoplaydi.

Qoʻshimcha vaqt — boshqa tushuncha. Gʻolib aniqlanishi shart boʻlgan, magʻlub jamoa musobaqadan chiqib ketadigan uchrashuvda asosiy vaqt durang bilan tugasa, musobaqa reglamentida koʻzda tutilgan boʻlsa, yana ikki taym oʻynaladi.

Hisob shunda ham teng boʻlsa, penaltilar seriyasi belgilanadi. Jamoalar oʻyinchilari navbat bilan penalti nuqtasidan raqib darvozaboniga qarshi zarba beradi va teng miqdordagi zarbalardan koʻproq gol urgan jamoa keyingi bosqichga chiqadi.

Derbi — bir shahar yoki bir hududning raqib jamoalari oʻrtasidagi uchrashuv. Bunday oʻyinlar tribunalardagi va maydondagi qizgʻin muhiti bilan mashhur.